Diament, zazwyczaj bezbarwny, przezroczysty minerał, będący krystaliczną formą węgla. Uważany
za najcenniejszy kamień szlachetny, jest najtwardszą ze znanych w naturze substancji (10 w skali twardości Mohsa).
Diamenty przemysłowe naturalne lub sztuczne, są używane do cięcia, szlifowania i polerowania
twardych przedmiotów.
Diament krystalizuje w układzie regularnym, w postaci ośmiościanów. Wysoki współczynnik
załamania światła (2,42) oraz silna dyspersja światła powodują powstawanie ognistych błysków
wewnątrz wypolerowanego kryształu.
Diamenty znano już 3000 lat p.n.e. Głównym ich dostawcą były Indie, aż do 1725 roku,
kiedy to odkryto złoża w Brazylii. Obecnie wydobywa się je również w Australii, Demokratycznej
Republice Konga (d. Zairze), Kanadzie, Indiach, Rosja (Jakucja), RPA, Namibii, Ghanie,
Sierra Leone, Indonezji. Dwa pierwsze z wymienionych państw produkują głównie diamenty przemysłowe.
Około 80 % diamentów jubilerskich (w stanie nieobrobionym) jest sprzedawanych przez Centralną
Organizację Kupiecką (De Beers Central Selling Organization) w Londynie.
Diamenty można znaleźć blisko powierzchni ziemi w osadach w korytach wyschniętych rzek, na dnie morza
lub w kominach wulkanicznych, wypełnionych tzw. ziemią błękitną, kimberlitem bądź lampriotem,
gdzie magma przeniknęła z wielkich głębin skorupę ziemską. Do wydobywania diamentu z rozdrobnionej
masy skalnej wykorzystywane jest promieniowanie rentgenowskie lub inne metody odzysku.
Wyróżnia się następujące cztery odmiany diamentu: dobrze wykrystalizowane, bezbarwne lub delikatnie
zabarwione, cenione jako klejnoty; bort - odmiana źle wykrystalizowana lub niższa; rubin
winny - odmiana przemysłowa, bardzo twarda; oraz karbonado - czarny diament, diament przemysłowy
(nieprzezroczysty czarny lub szary).
Diamenty przemysłowe mogą być również otrzymywane syntetycznie z grafitu. Niektóre z nich są pięć razy
wytrzymalsze niż naturalne i przewodzą ciepło o połowę skuteczniej. Jest to ich wielką zaletą,
wykorzystywaną do rozpraszania ciepła w urządzeniach elektronicznych oraz telekomunikacyjnych, a także
przy produkcji części składowych lasera. Ponieważ diamentowe szybki wykazują się idealną przejrzystością
i nie absorbują promieniowania podczerwonego, zostały wykorzystane przy budowie sondy kosmicznej
NASA, wysłanej do badania Wenus. Wolframowo - karbidowe narzędzia, stosowane w ostrzach frezarek,
wycina się za pomocą diamentów przemysłowych.
Nieobrobione diamenty są często matowe i mają skazy; około 50 % z nich nadaje się do dalszej obróbki
(w celu wykorzystania ich w części lub w całości w przemyśle jubilerskim). Na wartość diamentów
jubilerskich (oszlifowane to brylanty) składa się ich waga (karat), szlif (podkreślający optyczne
właściwości kamienia), barwa i przejrzystość (najcenniejsze są całkiem przejrzyste; natomiast wewnętrzne wrostki,
skazy, które można dojrzeć gołym okiem, obniżają ich wartość).
Diamenty są rżnięte i polerowane przy użyciu oleju zmieszanego z proszkiem diamentowym. Najpopularniejszymi
szlifami są: brylantowy dla większych kamieni i kaboszonowy (markiza) dla diamentów drobniejszych.
Głównym ośrodkiem szlifowania diamentów są Indie.
Surowe kamienie z kopalń stosunkowo łatwo pękają wzdłuż pewnych płaszczyzn. Szlifierze tną diamenty
wzdłuż tych płaszczyzn, nadając kamieniom bardziej regularne kształty lub rozdzielając duże kamienie
na mniejsze części. Pierwsze fazy szlifowania diamentu dokonywane są za pomocą pił o dużej prędkości
cięcia. W dalszej fazie obróbki diament jest osadzany w obrabiarce i cięty za pomocą innego
kawałka diamentu. W ten sposób uzyskiwany jest zaokrąglony kształt kamienia. Ostateczne szlifowanie
odbywa się za pomocą wirującej tarczy szlifierskiej pokrytej proszkiem diamentowym.
To, że diamenty błyszczą, jest spowodowane sposobem załamywania się promieni światła w ich
strukturze krystalicznej. Ta z kolei zmienia się w zależności od własności fizycznych materiału
oraz sposobu jego oszlifowania. Kamienie 57- lub 58-ścienne błyszczą najdoskonalej i nazywane są
brylantami.
Najsłynniejsze wydobyte diamenty to: Cullinan (3106 karatów, ponad 500 g przed cięciem, Afryka Południowa, 1905 r.),
Excelsior (995,2 karata, Afryka Południowa, 1893 r.).