Biżuteria to drobne wyroby złotnicze i jubilerskie, używane jako ozdoby, zwykle artystycznie
wykonane, głównie ze złota, srebra, platyny, kamieni szlachetnych itp.
Najstarsza znana nam biżuteria pochodzi sprzed około 22 tysięcy lat.
Pierwsi ludzie przystrajający swe ciała używali do tego celu kamyków,muszli,
kości i zębów zwierzęcych. Przez wieki rozwijały się techniki wydobywania piękna
z tych materiałów przez polerowanie i rzeźbienie, nadawanie im nowych kształtów.
Brązowe, miedziane oraz żelazne narzędzia zastąpiły w końcu swe krzemienne odpowiedniki,
ułatwiając obróbkę. Metale stały się również produktem do produkcji biżuterii.
Najstarsza biżuteria ze złota i srebra liczy około 6 tysięcy lat. Oprócz funkcji użytkowej i dekoracyjnej
miała ona większe znaczenie. Służyła potrzebom kultu religijnego, magii, była oznaką władzy
oraz godności świeckiej i religijnej. Świadczyła także o bogactwie.
Biżuteria starożytnego Egiptu pełniła w znacznym stopniu funkcję magiczną i religijną.
Najpowszechniejszą ozdobą były amulety mające chronić przed złem i przynosić szczęście.
Dla niezamożnych wykonywano je z fajansu i szkła, dla bogatych ze złota i kamieni szlachetnych.
Amulety towarzyszyły swoim właścicielom zarówno za życia, jak i po śmierci. Moc amuletu
miał również pektorał - duża ozdobna zawieszka, którą faraonowie nosili na piersi.
Powszechną ozdobą były bransolety, które noszono zarówno na rękach jak i nogach, oraz szerokie naszyjniki
wykonywane ze złota i kamieni lub z kilku rzędów fajansowych kolorowych paciorków.
Do przystrajania głów księżniczek służyły złote diademy w formie opasek.
W Grecji najwspanialsza biżuteria powstała w okresie klasycznym (V-IV w.p.n.e.).
Ozdoby wyrabiano nie tylko ze złota i srebra ale także ze złoconego brązu. Naszyjniki były wykonywane oraz komponowane
z elementów w kształcie amforek i głów zwierząt. Bransolety miały formę węża lub
rozciętej obręczy, której końcom nadawano kształt lwich głów i innych zwierząt.
Podobnie wyglądały kolczyki będące miniaturą bransolet. W późniejszym okresie biżuteria została
wzbogacona kamieniami szlachetnymi.
W ozdobach rzymskich dużą rolę odgrywały kamienie szlachetne. Po raz pierwszy pojawiły się diamenty,
lecz do najpopularniejszych należały szmaragdy. Naszyjniki wykonywano ze szklanych błękitnozielonych
paciorków bądź łańcuszków z fantazyjnymi ogniwami i wieloma zawieszkami (np. ze złotych monet).
Kolczyki, które kobiety zakładały po kilka do jednego ucha, miały kształt koła, wiszącej perły lub szklanego paciorka.
W upinaniu misternych fryzur pomagały Rzymiankom szpile ze złota, srebra lub kości słoniowej
zakończone perłą lub złotą kulką. Do spinania szat służyły fibule (agrafy) ze złota i brązu
dekorowane kamieniami. Zarówno kobiety jak i mężczyźni nosili pierścienie. W czasach republiki rzymskiej
większość obywateli mogła używać jedynie pierścieni z żelaza. Przywilej noszenia złotego
pierścienia bedącego oznaką sprawowanego urzędu mieli wyłącznie państwowi dygnitarze i senatorzy.
W średniowieczu kontynuując antyczną tradycję, ogromną wagę przywiązywano do symboliki kamieni.
Wierzono w ich magiczną i uzdrawiającą moc. Wraz z szerzeniem się chrześcijaństwa magiczną rolę
zaczęły odgrywać symbole nowej religii. Pierścienie z niebieskim szafirem przysługiwały
kardynałom i biskupom, ponieważ kamień ten oznaczał tych, których umysł był zwrócony ku rzeczom niebieskim.
Złoto jako najszlachetniejszy metal łączono również z siłami wyższymi. Było one nierozerwalnie
związane z godnością królewską i insygniami władzy. Złoto korony symbolizowało mądrość i
światłość monarchy. Wraz z wprowadzeniem do stroju damskiego dużych dekoltów popularną ozdobą stały
się wisiory i naszyjniki.
W XVI i XVII wieku nastąpił rozkwit złotnictwa. Dzięki rozpowszechnieniu wzorników (książek
zawierających ryciny z najmodniejszymi przykładami biżuterii) w całej Europie wytwarzano
klejnoty posiadające podobny styl. W okresie tym mężczyźni miewali więcej biżuterii niż kobiety
(np. król Anglii Henryk VIII). W końcu XVII wieku rozpoczęła się kariera diamentu,
który uważany w XVI wieku za mniej wartościowy od rubinu został królem klejnotów.
W XVIII wieku biżuteria stawała się powoli domeną kobiecego stroju. Główną dekoracją
ubiorów męskich były ordery nadawane za wybitne osiągnięcia lub jako prezenty okolicznościowe.
Uznawano je za swoisty rodzaj biżuterii, zdobiąc niekiedy dziesiątkami brylantów.
W latach trzydziestych XIX wieku pojawiła się biżuteria o charakterze pamiątkowym, często mająca wartość wyłącznie sentymentalną.
Dużą popularnością cieszyły się medaliony, powróciły pierścienie opatrzone sentencjami i dedykacjami,
będące symbolem przyjaźni i miłości. Rozpowszechniły się komplety biżuterii składające się z naszyjnika,
dwu bransolet, kolczyków,diademu i broszki.
Na początku XX wieku popularna stała się platyna, która wcześniej z powodu bardzo wysokiej temperatury topnienia
nie cieszyła się uznaniem jubilerów. Jest cenniejsza niż złoto, a jej srebrzysty kolor sprawia, że doskonale nadaje się do łączenia
z brylantami.
W ostatnim stuleciu biżuterię renomowanych firm starano się naśladować w taniej masowej
produkcji. Szkło zastępowało diamenty, tanie metale platynę, a plastik emalię. Noszenie
sztucznej biżuterii przestało być rzeczą wstydliwą. Liczyły się przede wszystkim modne wzory
i chwilowy efekt. Obserwując współczesne wyroby, widać jednak, że sytuacja ta się zmienia. Najnowsze trendy wskazują
na powrót do piękna i tradycyjnych szlachetnych materiałów.